"Алсын Хараа-2050" Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлогын баримт бичигт “Нүүрстөрөгч багатай, бүтээмжтэй, хүртээмжтэй ногоон эдийн засгийг хөгжүүлж, уур амьсгалын өөрчлөлтийг сааруулах олон улсын хүчин чармайлтад хувь нэмэр оруулна” гэж тодорхойлсон. Энэ бодлогын хүрээнд тээврийн салбараас ялгарах хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулах,  ногоон технологи, ногоон эдийн засгийг дэмжих зорилгоор цахилгаан автомашины хэрэглээг нэмэгдүүлэх, цахилгаан тээврийн хэрэгслийг цэнэглэх станцыг байгуулах асуудлыг судалж, шийдлийн төсөл боловсруулах, хэрэгжилтийг ханган ажиллах Ажлын хэсгийг Зам, тээврийн сайдаар ахлуулан ажиллаж байна.

Ажлын хэсгээс цахилгаан автомашины хэрэглээг 2024-2026 онд нэмэгдүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөөг боловсруулан зам, тээвэр, байгаль орчин аялал жуулчлал, эрчим хүч зэрэг салбар тус бүрийн сайд нар хамтран баталж хэрэгжүүлж эхлээд байгаа юм.  Энэ ажлын хүрээнд НҮБ-ын Ази, Номхон далайн эдийн засаг, нийгмийн комисс, Зам, тээврийн яам хамтран “Цахилгаан тээвэрт шилжих чиг хандлага” үндэсний семинарыг  өнөөдөр зохион байгууллаа. 

Семинарт оролцогч талуудын санал, зөвлөмжид үндэслэн ойрын болон дунд хугацаанд хэрэгжүүлэх цахилгаан тээврийн хэрэгслийн бодлого, зорилтыг боловсруулж, цаашид хэрэгжүүлэх ажлыг тодорхойлох юм.

Цахилгаан авто машиныг хэрэглээнд нэвтрүүлэх нь улс орон бүрт ач тусаа өгөхөөс гадна иргэдийн эрүүл мэнд сайжирч эдийн засагт олон талын хэмнэлттэй байх болно гэдгийг судлаачид хэлдэг. Тухайлбал, АНУ-д Калифорниа, Нью Жерси, Нью-Йорк зэрэг мужууд 2035 он гэхэд хийн түлшээр ажилладаг шинэ автомашины борлуулалтыг зогсоох тухай ярьж буй. Энэ мэтчилэн дэлхийн олон орон цахилгаан машины хувьсгал бидний өмнө тулгараад байгаа олон асуудлыг шийдвэрлэнэ хэмээн үзэж байна.  

Цахилгаан машинууд утааны яндангийн утаа ялгаруулдаггүй. Тиймээс агаарын бохирдол буурна, агаар цэвэршинэ, иргэдийн эрүүл мэндэд сайнаар нөлөөлнө. Мөн улс эх оронд эдийн засгийн асар их боломжийг бий болгоно. Иргэдийн хэрэглээний зардлыг хэмнэнэ. Замын эвдрэл гэмтлийг бууруулна гээд илтгэгчид олон талын ач холбогдлыг дурдаж байна. Энэ тухай холбогдох албаны хүмүүсээс байр суурийг нь асууж сонирхов.

Монгол Улсад  1670 цахилгаан тээврийн хэрэгсэл явж байна

ЗТЯ-ны Тээврийн бодлого зохицуулалтын газрын дарга Э.Мөнхнасан:

-Монгол Улсын Ерөнхий сайдын захирамжаар 2023 онд цахилгаан тээврийн хэрэгслийн хэрэглээг нэмэгдүүлэх чиглэлээр хамтарсан Ажлын хэсэг байгуулагдаад явж байна. Мөн 2023-2026 онд хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг Сангийн сайд, Эрчим хүчний сайд, Зам тээврийн сайд, Нийслэлийн Засаг даргын хамтарсан тушаалаар баталсан. Энэхүү төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх чиглэлээр холбогдох байгууллагууд өөр өөрсдийн чиглэлээр ажиллаж байна.

Монгол Улсад цахилгаан тээврийн хэрэгслийн хэрэглээг нэмэгдүүлэхэд дэд бүтэц, эрчим хүчний асуудал нэн тулгамдаж байгаа. Иймд эрчим хүч, дэд бүтцээ хэрхэн шийдвэрлэх, төр хувийн хэвшлийн түншлэлээ эрчимжүүлэх тал дээр Засгийн газрын гишүүд хамтран ажиллаж байна. Дээрх төлөвлөгөөг батлахаас өмнө Монгол Улсад 700 орчим цахилгаан тээврийн хэрэгсэл явж байсан бол өнөөдөр 1670-д хүрээд байна.

Цаашид бид уур амьсгалын өөрчлөлтийн хөтөлбөрийн хүрээнд Парисын хэлэлцээрээр хүлээсэн үүрэг болох байгаль орчинд ээлтэй технологи нэвтрүүлэх, үйлдвэрлэл, хэрэглээний үр ашиг, бүтээмжийг дээшлүүлэх замаар хүлэмжийн хийн ялгаралтыг үе шаттайгаар бууруулж, карбон багатай эдийн засагт шилжих эхлэлийг тавих чиглэлд олон ажлыг хийж хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байна.

Зам тээврийн яамны хувьд эдийн засгийн хөшүүрэг, дэмжлэг үзүүлэх, татварын бодлогоор хөнгөлөлт үзүүлэх, дэд бүтцийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, 750 км авто зам дагуу үйлчилгээний цогцолборуудыг бий болгохоор ажиллаж байна.

 Азид БНХАУ, Европын орнуудаас Норвеги улс хүлэмжийн хийг амжилттай бууруулж байна

НҮБ-ын Ази, Номхон далайн бүс нутгийн нийгэм, эдийн засгийн комиссын Тээврийн хэлтсийн дарга Мадан Бадун Регми:

Дэлхий дахин “Хүлэмжийн хийг тэг түвшинд хүргэх” зорилтынхоо эхний алхмуудыг хийгээд эхэлсэн. Цаг уурын температур өдрөөс өдөрт нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан хүлэмжийн хийн ялгарал ихсэж байна. Үүнийг багасгахын тулд ялангуяа тээврийн салбараас ямар хувь нэмэр оруулах вэ гэдэг нь маш чухал. Өөрөөр хэлбэл, цахилгаан тээврийн хэрэгслийг хэрэглээндээ нэвтрүүлэх нь асар их ач холбогдолтой юм.

Азийн орнуудаас БНХАУ, Европын орнуудаас Норвеги улс хүлэмжийн хийг амжилттай бууруулж байна. Ингэхийн тулд эрчим хүчний эх үүсвэр цэвэр байх ёстой. Монгол Улсын хувьд нүүрсэнд тулгуурласан байдаг тул нарны, салхины, усны болон биомассын гэх мэт эрчим хүчний эх үүсвэрийнхээ бүтцийг өөрчлөх шаардлагатай байна.  

2040 он гэхэд нийтийн тээврийн 70 хувь нь цахилгаанд шилжих боломжтой

Азийн дэд бүтцийн судалгааны хүрээлэнгийн гүйцэтгэх захирал Э.Эрдэнэчимэг:

-Энэхүү семинарын гол зорилт нь Монгол Улсын нийтийн тээвэр цахилгаан тээвэрт шилжих үед ямар бодлого баримтлах ёстой вэ гэдгийг зөвлөлдөж, түүнд үндэслэн ойрын болон дунд хугацаанд хэрэгжүүлэх цахилгаан тээврийн хэрэгслийн бодлого, зорилтыг боловсруулж, цаашид хэрэгжүүлэх ажлыг тодорхойлох юм. Зам тээврийн яамнаас НҮБ-ын Ази, Номхон далайн бүс нутгийн нийгэм, эдийн засгийн комисст тавьсан хүсэлтийн дагуу судалгааны ажил хийгдсэн.

Монгол Улс цахилгаан нийтийн тээвэрт 100 хувь шилжиж болно, гэхдээ үе шаттай арга хэмжээ авах хэрэгтэй гэсэн судалгааны үр дүн гарсан. Тухайлбал, манай орны эрс тэс уур амьсгалд тохируулж, 2040 он гэхэд нийтийн тээврийн 70 хувь нь цахилгаанд шилжих боломжтой.

Эхний ээлжинд хамгийн ачаалалтай чиглэл, дараа нь коридорыг цахилгаан тээврийн хэрэгсэлтэй болгож болно. Хамгийн чухал хэсэг бол цэнэглэх станцуудыг барьж байгуулах байгаа. Хоёрдугаарт, баттерей нь өөрөө хортой хог хаягдал учраас хог хаягдлын менежментийг сайжруулах шаардлага бий.