1. ТӨМӨР ЗАМЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨТ ХЯНАЛТ ШАЛГАЛТААР:

          2024 оны төлөвлөгөөт хяналт шалгалтаар төмөр замын тээврийн үйл ажиллагаат эрхлэх хуулийн этгээдүүдийг төмөр замын байгууллага, томоохон хэмжээний салбар зам эзэмшигч хуулийн этгээд, төмөр замын төсөл хэрэгжүүлэгч барилга угсралтын ажил гүйцэтгэгч гэж хувааж, эрсдэл болон урд өмнө шалгасан хугацааг харгалзан 9 байгууллагад хяналт шалгалт хийхээр хэлэлцэн шийдвэрлэсэн.

          Нийт 8 хуулийн этгээдэд төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийсэн ба 1 төмөр замын төсөл хэрэгжүүлэгч байгууллагын барилга угсралтын ажил гүйцэтгэх ерөнхий гүйцэтгэгч хууль эрх зүйн шалтгаанаар тодроогүй тул хяналт шалгалт хийх боломжгүй байдал үүссэн.

          Хяналт шалгалт хийсэн 8 байгууллагын мэдээлэл:

1. Салбарын Улсын ерөнхий байцаагчийн баталсан 04/16 дугаартай удирдамжийн дагуу 2024 оны 04 дүгээр сарын 22, 23-ны өдрүүдэд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Тээвэр ложистикийн төвийн төмөр замын объект, засвар, техникийн үйлчилгээ хийх үйл ажиллагаа нь Төмөр замын тээврийн тухай хууль тогтоомж, стандартын шаардлага хангаж буй эсэхэд хяналт шалгалт хийсэн.

Хяналт шалгалтаар зам, дохиолол холбоо, хөдлөх бүрэлдэхүүн чиглэлээр нийт 54 зөрчил, дутагдал илрүүлсэн. Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар улсын ахлах байцаагчийн 04-00-03/012/22 дугаартай албан шаардлага өгсөн.

Албан шаардлагад төмөр замын аж ахуйн чиглэлээр 5 зөвлөмж өгсөн.

2. Салбарын Улсын ерөнхий байцаагчийн баталсан 04/20 дугаартай удирдамжийн дагуу 2024 оны 04 дүгээр сарын 16, 17-ны өдрүүдэд “Дулааны 4-р цахилгаан станц” ТӨХК-ийн төмөр замын объектууд, түүнд засвар үйлчилгээ хийх үйл ажиллагаа нь Төмөр замын тээврийн тухай хууль тогтоомж, стандартын хэрэгжилтийг хангаж буй эсэхэд хяналт шалгалт хийв.

Хяналт шалгалтаар хөдөлгөөн зохион байгуулалт, зам, дохиолол холбоо, хөдлөх бүрэлдэхүүн чиглэлээр нийт 37 зөрчил, дутагдал илрүүлсэн.

Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар улсын ахлах байцаагчийн 04-00-03/012/20 дугаартай албан шаардлага өгсөн.

3. Салбарын Улсын ерөнхий байцаагчийн баталсан 04/35 дугаартай удирдамжийн дагуу 2024 оны 07 дугаар сарын 17-19-ний өдрүүдэд “Цемент шохой" ТӨХК-ийн төмөр замын объектууд, түүнд засвар үйлчилгээ хийх үйл ажиллагаа нь Төмөр замын тээврийн тухай хууль тогтоомж, стандартын хэрэгжилтийг хангаж буй эсэхэд хяналт шалгалт хийв.

Хяналт шалгалтаар зам, дохиолол холбоо, хөдлөх бүрэлдэхүүн чиглэлээр нийт 19 зөрчил, дутагдал илрүүлсэн.

Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар улсын ахлах байцаагчийн 04-00-03/012/99 дугаартай албан шаардлага өгсөн.

4. Салбарын Улсын ерөнхий байцаагчийн баталсан 04/58 дугаартай удирдамжийн дагуу “Монголиан транс ложистик” ХХК-ийн төмөр замын тээвэрлэлт, галт тэрэгний хөдөлгөөн зохион байгуулагч /ДНЦ/, төмөр замын суурь бүтэц, хөдлөх бүрэлдэхүүн, хөдөлгөөн зохион байгуулалт, засвар үйлчилгээний үйл ажиллагаанд хяналт шалгалт хийсэн.

Хяналт шалгалтаар зам, дохиолол холбооны чиглэлээр нийт 30 зөрчил илрүүлсэн. Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар улсын ахлах байцаагчийн 04-00-03/012/156 тоот албан шаардлага өгсөн.

5. Салбарын Улсын ерөнхий байцаагчийн баталсан 04/53 дугаартай удирдамжийн дагуу “Монголын төмөр зам” ТӨХК-ийн төмөр замын суурь бүтэц, тээвэрлэлтийн үйл ажиллагаа нь Төмөр замын тухай болон бусад холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм, журам, норм, стандартын хэрэгжилтийг хангаж буй эсэхэд хяналт шалгалт хийсэн.

Хяналт шалгалтаар зам, дохиолол холбооны чиглэлээр нийт 13 зөрчил илрүүлсэн. Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар улсын ахлах байцаагчийн 04-00-03/012/103 тоот албан шаардлага өгсөн.

Албан шаардлагад төмөр замын гарам, дохиолол холбооны чиглэлээр 4 зөвлөмж өгсөн.

6. Салбарын Улсын ерөнхий байцаагчийн баталсан 04/54 дугаартай удирдамжийн дагуу “Тавантолгой төмөр зам" ХХК- ийн төмөр замын суурь бүтэц, тээвэрлэлтийн үйл ажиллагаа нь Төмөр замын тухай хууль тогтоомж, стандартын хэрэгжилт хангаж буй эсэхэд хяналт шалгалт хийсэн.

Хяналт шалгалтаар зам, дохиолол холбооны чиглэлээр нийт 11 зөрчил илрүүлсэн. Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар улсын ахлах байцаагчийн 04-00-03/012/105 тоот албан шаардлага өгсөн.

7. Салбарын Улсын ерөнхий байцаагчийн баталсан 04/51 дугаартай удирдамжийн дагуу “Монголиан транс лайн" ХХК- ийн хэрэгжүүлж буй Ханги чиглэлийн төмөр зам барих барилга угсралтын ажил, тээвэрлэлтийн үйл ажиллагаа нь Төмөр замын тээврийн тухай хууль тогтоомж, стандартын хэрэгжилтийг хангаж буй эсэхэд хяналт шалгалт хийв.

Хяналт шалгалтаар зам, дохиолол холбооны чиглэлээр нийт 14 зөрчил илрүүлсэн.

“Монголиан транс лайн” ХХК Ханги чиглэлийн төмөр замын суурь бүтэц буюу замын аж ахуйн байгууламж, дохиолол, холбооны байгууламж барих барилга угсралтын ажилд хяналт шалгалт хийхэд Төмөр замын тээврийн тухай хууль тогтоомж, стандартыг мөрдөж ажиллаж байна гэж дүгнэсэн. 

Илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулахаар Улсын ахлах байцаагчийн 04-00-03/012/104 тоот албан шаардлага өгсөн.

8. Салбарын Улсын ерөнхий байцаагчийн баталсан 04/57 дугаартай удирдамжийн дагуу “Шарын гол" ХК-ийн төмөр замын объектууд, түүнд засвар үйлчилгээ хийх үйл ажиллагаа нь Төмөр замын тээврийн тухай хууль тогтоомж, стандартын хэрэгжилтийг хангаж буй эсэхэд хяналт шалгалт хийв.

Хяналт шалгалтаар зам, дохиолол холбооны чиглэлээр нийт 20 зөрчил илрүүлсэн.

Илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулахаар Улсын ахлах байцаагчийн 04-00-03/012/155 тоот албан шаардлага өгсөн.

          Хяналт шалгалт хийгээгүй 1 байгууллагын мэдээлэл:

9. “Монголын төмөр зам” ТӨХК-ийн хэрэгжүүлж буй Чойбалсан-Хөөт-Бичигт чиглэлийн төмөр замын Техник эдийн засгийн үндэслэл, зураг төсөл боловсруулах, барилга угсралтын ажил гүйцэтгэгчээр "Ийст корридор рэйлрөүд” ХХК шалгарсан. Тус компанитай концессын шууд гэрээ байгуулах явцад Концессын тухай хууль 2023 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрөөс эхлэн хүчингүй болсон тул гэрээ эцэслэн байгуулагдаагүй байна.

Дээрх шалтгааны улмаас Чойбалсан-Хөөт-Бичигт чиглэлийн төмөр замын барилга угсралтын ажил эхлээгүй тул хяналт шалгалт хийгээгүй.

2. УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ ХЯНАЛТЫН ТАЛААР

          2024 оны урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалт хийхээр төмөр замын тээврийн үйл ажиллагаат эрхлэх хуулийн этгээдүүд түүнд төмөр замын байгууллагуудыг хамруулсан.

1. Салбарын Улсын ерөнхий байцаагчийн баталсан 04/27.1 дугаартай удирдамжийн дагуу Төмөр замын байгууллагууд болох “Улаанбаатар төмөр” зам ХНН, “Монголын төмөр зам” ТӨХК, “Тавантолгой төмөр зам” ХХК-уудад урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалт хийсэн.

Хяналт шалгалтын дагуу төмөр зам, замын аж ахуйн чиглэлээр хаврын улиралд “үер усны аюулаас урьдчилан сэргийлэх” тухай Улсын ахлах байцаагчийн 04-00-03/016/04, 04-00-03/016/05, 04-00-03/016/06 дугаартай зөвлөмжүүд хүргүүлсэн.

3. ТӨЛӨВЛӨГӨӨТ БУС ХЯНАЛТ ШАЛГАЛТЫН ТАЛААР

Төмөр замын чиглэлээр нийт 21 төлөвлөгөөт бус хяналт шалгалт хийсэн ба 33 улсын ахлах байцаагчийн болон хамтарсан дүгнэлт үйлдэж, нийт 36 зөрчил илрүүлж, 3 албан шаардлага хүргүүлж, 31 зөрчлийг арилгуулж, 86.1 хувь үрд дүнтэй ажилласан байна. Үүнээс онцгойлон авч үзэх хяналт шалгалтыг дурдвал:

1. Салбарын Улсын ерөнхий байцаагчийн баталсан 04/29 дугаартай удирдамжийн дагуу "УБТЗ”ХНН-ийн Орхон зөрлөг дэх төмөр замын гарам дээр гарсан Авто тээврийн хэрэгсэл Галт тэрэг мөргөлдсөн ослыг газар дээр нь судалж, сэргээн босгох ажилд оролцсон.

4. АВТО ЗАМ, ТӨМӨР ЗАМ, ЗАМЫН БҮТЭЭН БАЙГУУЛАЛТЫН ТӨСЛИЙГ АШИГЛАЛТАД ОРУУЛАХ АЖЛЫН ХЭСГИЙГ ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ, ХЯНАЛТ ТАВИХ

Төмөр замын чиглэлээр дараах объектуудыг ашиглалтад оруулсан байна. Үүнд:

1. Барилга хот байгуулалтын сайдын 2024-ны өдрийн 91, 98 тушаалаар Тавантолгой- Цогтцэций-өртөөг холбох 21 км төмөр замын байгууламжийн барилгын ажлыг ашиглалтад оруулах ажлыг зохион байгуулсан.
2. Зам, тээврийн сайдын баталсан А/198 тушаалаар “Хилийн Шивээхүрэн-Сэхээ боомтын хил дамнасан төмөр зам”-ын Шивээхүрэн өртөөний зам, терминалыг ашиглалтад оруулах техникийн комиссын ажлыг зохион байгуулсан.
3. Төрийн нарийн бичгийн даргын баталсан А/212 тушаалаар Зүүнбаян- Ханги чиглэлийн 226,1 км гол төмөр замыг ашиглалтад оруулах техникийн комиссын ажлыг зохион байгуулсан.
4. Төрийн нарийн бичгийн даргын А/140 тушаалаар УБТЗ ХНН-ийн Шаргын-Овоо хоорондын замыг ашиглалтад оруулах техникийн комиссын ажлыг зохион байгуулсан.
5. Төрийн нарийн бичгийн даргын баталсан А/109 тушаалаар Улаанбаатар төмөр зам” ХНН-ийн гол замын 518 дугаар километрт барьсан нүхэн гарцыг  ашиглалтад оруулж, 518 дугаар километрт байрлах төмөр замын гармыг хаах дүгнэлт үйлдсэн.
6. Зам, тээврийн сайдын баталсан А/254 тушаалаар Монгол-Оросын хувь нийлүүлсэн нийгэмлэг “Улаанбаатар төмөр зам”, Нийслэлийн засаг даргын хэрэгжүүлэгч агентлаг Замын хөгжлийн газар, "Нийслэл Улаанбаатар хотын авто замын түгжрэлийг бууруулах нэгдсэн төсөл хэрэгжүүлэх нэгж" УТҮГ-ын саналыг харгалзан Улаанбаатар хотын Сонгинохайрхан дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр дэх Монгол-Оросын хувь нийлүүлсэн нийгэмлэг “Улаанбаатар төмөр зам”-ын гол замын 396 дугаар километрт байрлах авто зам төмөр замтай нэг түвшинд огтлолцох гармыг 2024 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдрөөс, явган хүний гарцыг 2025 оны 06 дугаар сарын 15-ны өдрөөс эхлэн бүр мөсөн татан буулгасан.
7. Төрийн нарийн бичгийн даргын баталсан А/70, А/16, А/29, А/101, А/145 тушаалаар “Тавантолгой төмөр зам”ХХК-ийн 16 ширхэг SD70Ace/lw серийн зүтгүүрүүдийг Замын-Үүд боомт дахь хилийн өртөөн дээр шалгаж, хилээр оруулах дүгнэлт гаргасан.
8. Төрийн нарийн бичгийн даргын баталсан А/91, А/123 дугаар тушаалаар “Улаанбаатар төмөр зам” ХНН-ийн 2ТЭ25КМ серийн 5 ширхэг зүтгүүрүүдийг Алтанбулаг боомт дахь хилийн өртөөн дээр шалгаж, хилээр оруулах дүгнэлт гаргасан.
9. Төрийн нарийн бичгийн даргын баталсан 13 ширхэг тушаалуудаар төмөр замын салбар зам ашиглалтад оруулах ажлын хэсэг байгуулж, 19 салбар замыг ашиглалтад оруулах дүгнэлт гаргасан.

5. ЗӨРЧЛИЙН ХЭРЭГ БҮРТГЭЛТИЙН АЖИЛЛАГАА

Зөрчлийн тухай хуулийн 14.10-т заасан Төмөр замын тээврийн тухай хууль зөрчсөн гэх  гомдол мэдээллийг хүлээн авч хялбаршуулсан журмаар 42, хэрэг нээж шийдвэрлэсэн 30, хэрэгсэхгүй болгосон 10, татгалзсан 10, чөлөөлсөн 2, нийт 94 гомдол мэдээллийг хянаж хэрэг бүртгэлтийн үйл ажиллагаа явуулсан байна. 90 сая 950 мянган төгрөгийн торгууль ногдуулсан байна.

6. ШИНЖЭЭЧИЙН ДҮГНЭЛТ ГАРГАХ АЖИЛЛАГАА

Төмөр замын аюултай бүсэд хүний амь нас үрэгдсэн, гэмтсэн асуудлаар нийт 9 гомдол мэдээлэл, зөрчил, эрүүгийн хэрэгт шинжээчийн дүгнэлт үйлдэж олгосон.

7. ЭРХ ЗҮЙН ОРЧНЫГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ ЧИГЛЭЛЭЭР:

          Төмөр замын тээврийн тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/ батлагдаж, 2025 онд мөрдөхтэй холбоотойгоор Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын баталсан А/211 тушаалаар 4 дэд ажлын хэсэгт ажиллаж, 9 журам шинэчлэн боловсруулж, санал авахаар яамны сайт дээр байршуулсан. “Төмөр замын тээврийн аюулгүй байдалтай холбоотой объект, үйл ажиллагаанд гэрчилгээ олгох журам”, “Төмөр замын тээврийн осол, зөрчлийг шинжлэн шалгах журам” шинэчлэн боловсруулсан байна.

                                    Мэдээлэл нэгтгэсэн:

                                Шинжээч                    Д.Батхүү

2024.12.22