Зам, тээврийн сайд Б.Дэлгэрсайхан 2025 оны есдүгээр сарын 06-ны өдөр ОХУ-ын Владивосток хотноо Дорнын эдийн засгийн X форумд оролцох үеэрээ ОХУ-ын Забайкальскийн хязгаарын захирагч Александр Михайлович Оспивтой уулзлаа.

Уулзалтаар талууд хил дамнасан тээвэр, дэд бүтцийн хамтын ажиллагаа зэрэг олон чухал сэдвээр харилцан санал солилцож, цаашдын хамтын ажиллагааны чиглэлийг тодорхойллоо. ОХУ-ын Забайкальскийн хязгаар нь Монгол Улстай  урт хил хуваалцдаг, төмөр зам, авто замын сүлжээнд гол холбогч бүс тул шинэ коридор нээх газар зүйн чухал гарц юм.

Уулзалтын эхэнд, Зам, тээврийн сайд  Б.Дэлгэрсайхан ОХУ-ын Забайкальскийн хязгаарын захирагч А.М.Осиповт цаг зав гарган уулзаж байгаад талархал илэрхийлээд, Забайкальскийн хязгаар нь Монголтой Улсын хувьд  төмөр зам, авто замын сүлжээнд гол холбогч бүс учраас хамтран ажиллах олон чиглэлүүдийг ярилцахаар зорьж ирснээ дуулгалаа.

Забайкальскийн хязгаар нь Монгол Улстай  урт хил хуваалцдаг, төмөр зам, авто замын сүлжээнд гол холбогч бүс учраас Борзя (ОХУ)-Соловьевск- Эрээнцав (Монгол Улс)- Чойбалсан-Хөөт-Бичигт (БНХАУ)- Шилийн-Гол (Зүүнхатавч)-Улаанхад-Чаоян-Жинжоу/Паньжин чиглэлийн “Зүүн” төмөр замын коридор байгуулах боломжийг судлан энэхүү төмөр замын төслийг гурван улсын “Эдийн засгийн коридор байгуулах хөтөлбөр”-ийн төмөр замын “Төв” коридорын төсөлтэй адил механизмаар хэрэгжүүлэх тухай санал солилцлоо. Энэ хүрээнд Монгол-Орос-Хятадын “Эдийн засгийн коридор байгуулах хөтөлбөр”-ийн төмөр замын “Төв” коридорын төслийг хэрэгжүүлэхдээ талууд гурван улсын Тээврийн дэд сайд нараар ахлуулсан Ажлын хэсэг байгуулах замаар өөр өөрийн нутаг дэвсгэрт хамаарах ТЭЗҮ-ийг боловсруулан, нэгтгэж, төслийг хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байгааг танилцууллаа.

Мөн Монгол-Орос-Хятадын “Эдийн засгийн коридор байгуулах хөтөлбөр”-ийг хэрэгжүүлэх шинжээчдийн түвшний дэд Ажлын хэсгийн хурлыг 2025 оны 08 дугаар сарын 18-ны өдөр Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо зохион байгуулж, “Зүүн” төмөр замын коридорын төслийг гурван улсын “Эдийн засгийн коридор байгуулах хөтөлбөр”-ийн төмөр замын “Төв” коридорын төсөлтэй адил механизмаар хэрэгжүүлэх асуудлыг хэлэлцэн, зарчмын хувьд тохиролцсон талаарх мэдээллийг солилцов.  

Монгол Улсын Засгийн газрын шийдвэрээр Багахангай-Хөшигийн хөндий чиглэлийн салбар төмөр замыг барих ажлыг эхлүүлсэн. Энэ төслийн барилгын ажлыг 2025 онд багтаан дуусгахаар ажиллаж байгаа бөгөөд цаашид Хөшигийн хөндий-Аршаант чиглэлийн төмөр замын төслийг хэрэгжүүлснээр Улаанбаатар хотын дундуур дайран өнгөрч буй бүх төрлийн аюултай ачааг хотоос гаргах, суурь бүтцийн тээх, нэвтрүүлэх хүчин чадлыг нэмэгдүүлснээр ачаа тээврээс олох орлогыг нэмэгдүүлэх боломжтой гэдгийг онцоллоо.

Монгол Улсын Засгийн газраас төмөр замын салбарт шинэчлэл хийх, сүлжээг өргөжүүлэх зорилтын хүрээнд Монгол, Орос, Хятад гурван улсын Эдийн засгийн коридор байгуулах хөтөлбөрт тусгагдсан төмөр замын “Төв” коридорын трассын дагуу гурван улсыг холбосон “Шинэ төмөр зам” төслийг санаачилсан. Энэ санаачлагыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.В.Путины 2024 оны төрийн айлчлалын үеэр Оросын талд мэдэгдэж санал дэвшүүлсэн. Мөн уг төслийн ТЭЗҮ-г хамтран хэрэгжүүлж боломжтой талаар саналаа илэрхийлсэн.

Монголын талаас санал болгож буй шинэ төмөр зам барих төсөл бол Монгол Улсын хойд хилээс - Улаанбаатар /Хөшгийн хөндий/ - Замын Үүд чиглэлд шинэ төмөр замын шугам барих төсөл юм. Уг шинэ шугам нь “Улаанбаатар төмөр зам” ХНН-ийн төв шугам дагуу тусдаа төмөр зам байх юм. Түүнчлэн энэ шинэ төмөр зам барих төслийн талаар 2024 оны 10 дугаар сарын 16-нд Пакистан Улсад зохион байгуулагдсан Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын гишүүн орнуудын Засгийн газрын тэргүүнүүдийн Зөвлөлийн 23-р хуралдааны үеэр Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, ОХУ-ын Засгийн газрын тэргүүн М.В.Мишустинтэй хийсэн уулзалтын үеэр хөндөж ярьсан. Үүнтэй холбогдуулан “Шинэ төмөр зам” барих төслийн техник-эдийн засгийн үндэслэлийг хамтран боловсруулах, шаардагдах санхүүжилтийн эх үүсвэрийг хэрхэн шийдвэрлэх боломжит хувилбарыг хамтран судлах саналыг дэвшүүллээ.