Төв Азийн бүс нутгийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны (КАРЕК) хөтөлбөрийн удирдах албан тушаалтнуудын зөвлөгөөн энэ сарын 11-12-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотноо болж байна.

Зөвлөгөөнийг нээж Эдийн засаг, хөгжлийн дэд сайд С.Даваасүрэн хэлсэн үгэндээ  Төв Азийн бүс нутгийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны хөтөлбөрийг  Монгол Улс энэ жил ахлаж буйг онцлоод, Монгол Улсад хүрэлцэн ирсэн гишүүн орнуудын төлөөлөгчид, Азийн хөгжлийн банк болон бусад хөгжлийн түнш байгууллагуудад талархал илэрхийлэв.

Мөн тэрбээр “Дэлхий дахинд геополитик, гео-эдийн засгийн хурдацтай өөрчлөлтийн энэхүү цаг үед КАРЕК хөтөлбөр нь үүсээд буй нөхцөл, гишүүн орнуудын хэрэгцээ шаардлагад нийцсэн, үр дүнтэй төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлж, бүс нутгийн холболт, худалдаа, эрчим хүч болон эдийн засгийн хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулсаар ирлээ. Мөн Монгол Улс 2003 онд КАРЕК хөтөлбөрт нэгдэн орсноос хойш Азийн хөгжлийн банк болон бусад хөгжлийн түншүүдтэй хамтран зам тээвэр, эрчим хүч, худалдааг хөнгөвчлөх, боомтын даацыг нэмэгдүүлэх зэрэг чиглэлээр томоохон төсөл, хөтөлбөрүүдийг амжилттай хэрэгжүүлж байна. Цаашид бүс нутгийн хамтын ажиллагааг тууштай дэмжиж, хамтран ажиллана” гэдгийг онцлон тэмдэглэв.

Далайд гарцгүй Монгол Улсын хувьд КАРЕК-ын коридорууд нь гадаад худалдаа, тээврийн гол гарц бөгөөд Монгол Улсын Засгийн газар Ази, Европыг холбосон газар зүйн стратегийн байршлын давуу талаа ашиглан тээвэр, худалдаа, үйлчилгээний зангилаа “Транзит Монгол Улс” болох зорилтыг хэрэгжүүлж байгаа юм.

Тус зөвлөгөөнд Зам, тээврийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга М.Баярмагнай зочин илтгэгчээр оролцсон бөгөөд бүс нутгийн тээврийн эрсдэлийг бууруулах, хил дамнасан тээврийн найдвартай байдлыг нэмэгдүүлэх зорилгоор олон улсын автотээврийн даатгалын хамрах хүрээний асуудлыг хөндлөө. Тухайлбал, Монгол Улс “Олон улсын автотээврийн харилцааны Засгийн газар хоорондын хэлэлцээр”-ийг 20 улстай байгуулан, тээвэр хийж байгаа боловч Европын бүс нутагт голчлон хэрэгждэг автотээврийн даатгалын “Ногоон картын систем”-д нэгдэх хүсэлтээ НҮБ-ын Тогтвортой тээврийн хэлтсээр дамжуулан гаргасан. Гэвч 2021 оны арванхоёрдугаар сард Монгол Улс газарзүйн байршлын улмаас уг системд нэгдэх боломжгүй талаар албан ёсоор мэдэгджээ.

Иймээс Монгол Улс “Ази, Номхон далайн бүс нутагт олон улсын автотээврийн тээврийн хэрэгслийн шинэ даатгалын системийг байгуулах Монголын санаачилга”-ыг Ногоон картын системтэй адил зарчмаар эхлүүлж, уг санаачилгыг НҮБ-ын Ази, номхон далайн эдийн засаг, нийгмийн комисст гаргаж, тус бүс нутгийн гишүүн орнуудын дунд зохицуулан хэрэгжүүлэх хүсэлтийг гаргаад байгаа талаар онцлон тэмдэглэлээ.

Илтгэлийнхээ төгсгөлд КАРЕК-ийн гишүүн орнууд болон Азийн хөгжлийн банк нь дээрх санаачилгыг дэмжиж, шаардлагатай зохицуулалт, хамтын ажиллагааг дэмжиж өгнө гэдэгт итгэж байна. Энэхүү даатгалын систем нь зөвхөн Монгол Улсад төдийгүй бүс нутгийн олон оронд ашиг тустай байх тул та бүхнийг уг санаачилгыг Ази, номхон далайн эдийн засаг, нийгмийн комиссын хүрээнд дэмжихийг хүсэж байгаагаа илэрхийллээ.

Дашрамд сонирхуулахад, Монгол Улс 2003 онд CAREC хөтөлбөрт нэгдсэн бөгөөд тээвэр, худалдаа, эрчим хүч, хил дамнасан хамтын ажиллагаа зэрэг салбарт олон улсын хөрөнгө оруулалттай төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлж байна. 2024 оны 12-р сарын байдлаар Монгол Улсад КАРЕК хөтөлбөртэй холбоотой нийт 19 төсөлд ойролцоогоор 1.4 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийгдсэн байна.

Үүнээс 978 сая ам.доллар (66%) нь тээврийн салбарын 12 төсөлд зарцуулагдсан бөгөөд эдгээрийн 9 төсөл нь Азийн хөгжлийн банкны санхүүжилттэй хэрэгжсэн юм.

КАРЕК-ийн хөрөнгө оруулалт нь Монголын дэд бүтэц, худалдаа, ногоон хөгжил, бүс нутгийн интеграцчлалд чухал хувь нэмэр оруулж байгаа юм.